Темур Варқӣ

Темур Варқӣ (Темур Клычев) 26-уми майи соли 1962 дар шаҳри Душанбе, дар хонаводаи коргар ва собиқадори Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ ба дунё омадааст. Дар муҳити русӣ ва интернатсионалӣ ба камол расид, мактаби русӣ ва факултаи забон ва адабиёти русро хатм кардааст.

Аз кӯдакӣ машқи шеър мекард ва аввалин чакидаҳои хомааш дар мавзуъҳои супоришӣ дар нашрияи девории мактаб чоп мешуданд. Нахустин намунаи шеърҳояш дар маҷаллаи адабии русии “Памир” замоне чоп шуд, ки донишҷӯ буд.

Баъди хатми Донишгоҳи давлатӣ бо роҳхат ба Академияи илмҳо ба кор шуруъ кард ва муддате ходими илмии Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ будааст.

Аз соли 1989 ба кори журналистӣ гузашт. Аввал мухбири газетаи "Комсомолец Таджикистана" буд, соли 1991 мухбири махсуси Ожонсии иттилоотии масковии  "Постфактум" ва нашрияи "Коммерсантъ" дар Тоҷикистон таъин шуд, ҳамзамон дар телевизиони давлатии Тоҷикистон барномаи таҳлилии русии “Аспект”-ро таҳия мекард.

Соли 1992 аввалин рӯзномаи мустақили русзабони “Таджик-пресс”-ро таъсис дод ва сардабири он буд.

Охири соли 1992 ба Маскав рафт ва муддате дар “Общая газета»-и Егор Яковлев кор мекард.  Аз соли 1994 то 2011 дар вазифаи хабарнигори махсус ва продюссери бахши русии ВВС дар шаҳри Маскав кор мекард.

Соли 2012 ба Душанбе омад ва муддате мухбири калони медиа-ҳолдинги “Азия-плюс” буд. Соли 2013 сармуҳаррири аввалин ширкати маҳвораии мустақили тоҷикии “СТВ Сафо” кор кард.

Ҳоло рӯзноманигори мустақил аст.

 Мегӯяд тӯли солҳое, ки кори журналистӣ мекард, ҳаргиз даст аз шеърнависӣ набардошт, шеър ҳамқадами ӯ дар ҳар ҳолат буд. Дар бисёр озмунҳои байналмилаливу русӣ ғолиб омадааст. Тарҷумаҳои ӯ дар маъруфтарин нашрияҳои чопиву электронии хориҷи кишвар чоп шудаанд. Баъзе аз тарҷумаҳояш, ба мисли ғазали Лисонулғайб “Ту ҳамчу субҳ...” дар ҷамъбасти як озмун беҳтарин тарҷумаи Ҳофиз шинохта шуд.

 Мунаққидон ашъори Темур Варқиро хеле баланд арзёбӣ кардаанд. Аз ҷумла доктор Сафар Абдуллоҳ ӯро аз ҷумлаи соҳибқаламоне медонад, ки нерӯӣ халлоқӣ дар навиштаҳояш ҳувайдост: “Тимур Варқӣ ба ғайр аз ин ки яке аз хабарнигорони бедор ва ҳушёри тоҷик аст ва дар ин росто заҳамоти фаровон кашида ва муваффақ ҳам будааст, ӯ дар ҳоли ҳозир аз камтарин тоҷиконест, ки адабиёти моро аз забони асл ба забони русӣ тарҷума мекунад ва дар тарҷумаи ашъори Саъдӣ ва Ҳофизи малакутӣ низ қувваозмойӣ кардааст. Гузашта аз ин ашъори шоъирони муосири тоҷикро низ ба русӣ тарҷума мекунад ва худ соҳибқаламест, ки нерӯӣ халлоқӣ дар навиштаҳояш ҳувайдост. Барояш тавфиқ таманно дорам”,-мегӯяд Сафар Абдуллоҳ.

Худ шоир, ки ҳаст асолати шеъри форсиро дарк мекунад ва медонад, ки дар тарҷумаи ашъори Ҳофиз ё Мавлоно ё ҳар каси дигар аз шаҳсутунҳои назми оламгири форсӣ-тоҷикӣ бояд бештар мутаваҷҷеҳи чӣ бошад.   

Сафарбеки Солеҳ, коргардони маъруфи кишвар, ки бо Темур дергоҳ ошноӣ дорад, ӯро “беҳтарин шоири русзабони мо” медонад. “Донандаи хуби шеъри форсист. Аз ин рӯ ба сатҳи Темур тарҷумони муваффақ дар тарҷумаи осори форсӣ ба русӣ касе нест. Ҳама тарҷумаҳое, ки то ҳол буданд, хеле сатҳианд”.

 Дар маҷаллаи “Дружба народов”, чопи Маскав очерки Темур Варқӣ бо номи “Мои таджики” (“Тоҷикони ман”) чоп шуд, дар чандин шумораи ин маҷалла маҷмуъи шеърҳои ӯ низ рӯйи чоп дидаанд.

Муаллифи мунтахаби шеърҳо, тарҷумаҳо ва очеркҳои “Имя капли” буда, дар айни замон китоби дуюми шеърҳои худро ба чоп омода мекунад. 

Оиладор ва соҳиби ду фарзанд аст.

Намунае аз тарҷумаҳои Темур Варқӣ. Се ғазали Хоҷа Ҳофизи Шерозӣ дар асл ва дар тарҷума:

Ту ҳамчу субҳиву ман шамъи хилвати саҳарам,

Табассуме куни ҷон бин ҳамесупарам.

Чунин ки дар дили ман доғи зулфи саркаши туст,

Бунафшазор шавад турбатам, чу даргузарам.

 Бар остони муродат кушодаам дари чашм,

Ки як назар фиганӣ, хуб  фигандам аз назарам.

Чӣ шукр гӯямат, ё хайли ғам, афокаллоҳ,

Ки рӯзи бекасӣ охир намеравӣ зи сарам?

 Ғуломи мардуми чашмам, ки бо сиёҳдилӣ,

Ҳазор қатра бибарад чу барги дил шумарам.

 Ба ҳар назар бути мо ҷилва мекунад, лекин,

Кас ин карашма набинад, ки ман ҳаменигарам.

Ба хоки Ҳофиз агар ёр бигзарад, чун бод,

Зи шавқ дар дили он танҳо кафан бидарам! 

 

Ты - румянец зари, я же - утро стыдливой свечи.

Улыбнись, провожая ту жизнь, что тебе я вручил.

Сердце так эти кудри опутали и оплели! -

Расцветут над могилой фиалки. Не спрашивай, чьи.

У порога желаний твоих встал я чутким ловцом.

Уронила ты взгляд, и глаза потерял я в ночи.

Благодарность какую, о мука, Аллаху воздать? -

В одиночества день он с тобою нас не разлучил.

Я глазам не хозяин. Из черных сердечек зрачков

Капель тысячу я отсчитаю в уплату кручин.

Сокровенный бутон мой цветет у людей на виду.

Но проходят слепцы. И не видят, что я различил.

Если ты над могилой Хафиза пройдешь ветерком,

Саван душный порву. Как ладони твои горячи!

 

Юсуфи гумгашта боз ояд ба Канъон, ғам махӯр.

Кулбаи эҳзон шавад рӯзе гулистон, ғам махӯр.

Ай дили ғамдида, ҳолат беҳ шавад, дил бад макун

В-ин сари шӯрида боз ояд ба сомон, ғам махӯр.

Гар баҳори умр бошад, боз бар тахти чаман

Чатри гул бар сар кашӣ, ай мурғи хушхон, ғам махӯр.

Даври гардун гар ду рӯзе бар муроди мо нарафт,

Доимо яксон набошад ҳоли даврон, ғам махӯр.

Ҳон машав навмед, чун воқиф наӣ аз сирри ғайб

Бошад андар парда бозиҳои пинҳон , ғам махӯр.

Ай дил, ар сели фано бунёди ҳастӣ барканад,

Чун туро Нӯҳ аст киштибон зи тӯфон, ғам махӯр.

Дар биёбон гар ба шавқи Қаъба ҳоҳӣ зад қадам,

Сарзанишҳо гар кунад хори мағелон, ғам махӯр.

Гарчи манзил бас хатарнок асту мақсад бас баъид,

Ҳеҷ роҳе нест, к-онро нест поён, ғам махӯр.

Ҳоли мо дар фурқати ҷонону иброми рақиб,

Ҷумла медонад Худои ҳолгардон, ғам махӯр.

Ҳофизо, дар кунҷи фақру хилвати шабҳои тор,

То бувад вирдат дуъову дарс Қуръон, ғам махӯр.

 

Знай, Юсуф в сады вернется в Ханаане, не горюй.

В келье скорби трель польется, роз дыханье, не горюй.

Сердце, что познало горе, не казни, не будь жестоким.

Пусть избавится твой разум от терзаний, не горюй.

Вновь весна луга расстелет для тебя. На троне луга,

Венценосный, под цветами пой с дроздами, не горюй.

Если ж небо отвернулось неприветливо и хмуро,

Значит, круг его изменчив. В ожиданье не горюй.

Не грусти, не падай духом, - нити замысла незримы.

До поры хранит ответы полог тайны, не горюй.

Если ж, друг, лавиной рока жизни сад, круша, накроет,

Сердце вверь ковчегу Ноя без метаний, не горюй.

В жажде изнурен ли хаджем,  ты в песках влеком к Каабе,

Будь шипами мугеляна ты изранен, не горюй.

Как бы ни был кров опасен, ну а цель недостижима,

Нет путей без окончаний, до прощанья не горюй.

Пусть ты разлучен с любимой и преследуем коварством,

Все вернет вершитель судеб, все старанья, не горюй.

Что ж, Хафиз, пока находишь в келье мрачными ночами

Утешение в молитве и Коране, не горюй

 

Когда турчанка не Шираз займет, а сердце, ей к утру

К индийской родинке придам и Самарканд и Бухару.

Лей, виночерпий через край, такого нет вина в раю,

Прозрачных Рукнобада волн, роз Мусаллы в ином миру.

Плясуньи, оседает пыль! В глазах горчит, когда не след. -

Уносит табор дни мои, как турки яства на пиру.

Что остается мне? - Любовь как роза, что рождает тень.

Но без прикрас: теней, румян, - чудесна роза на ветру.

Я понял силу красоты, которой так манил Юсуф,

Саму невинность Зулайхо теряла, глядя сквозь чадру.

Брани меня, кляни, хули! Я вознесу тебе хвалу.

Горчинка придает губам медовым пряности амбру.

Прими совет, душа моя. - Нет в жизни ничего милей

Для юности в ее саду, чем слушать мудрую сестру. -

Пой о веселье и вине и смысла в небе не ищи.

Ни до, ни после никому не разгадать его игру.

Газель, как жемчуг, нанизал, пронзая ночи даль, Хафиз.

Плеяды ночь с груди сорвет, склонившись к твоему перу. 

Copyright @2015 TojNews

Шояд шумо суол ё назаре доред?